R   E   K   L   A   M   A
tel./faks: +48 65 572 03 09,       e-mail: gg@bt.pl
R   E   K   L   A   M   A

Dzisiaj jest Nowa GG OnLine WYDANIE 11/2004
"Rocznik statystyczny 1513" i garść innych liczb średniowiecznego Gostynia dotyczących (cz. III)
 


Gostyń był w latach 1278-1302 własnością rycerską Mikołaja Przedpełkowica [herbu Łodzia] z Gostynia [Starego] i Głuszyny, z należącymi do niej wsiami, Chrzęstowa i Łęgu [k. Śremu], Krosna [k. Mosiny], Mosiny i Pożegowa, Saczyna [powiat kaliski], Gałęzewa [powiat gnieźnieński], Kobylina [powiat pyzdrski], a także dożywotnim posiadaczem Sienna [powiat gnieźnieński] i dóbr na Pomorzu. Był jednym z fundatorów klasztoru dominikanek w Poznaniu. Nadał im Rościnno [powiat gnieźnieński], Sokolniki, Białokosz, Donatowo i Grzymisław. Był podkomorzym poznańskim w latach 1266-1268, łowczym poznańskim 1277-1284 i wojewodą kaliskim w latach 1285-1299 oraz w latach 1300-1305.
W 1300 roku tenże Mikołaj posiadał Daleszyn. W 1301roku nadał szpitalowi w Gostyniu dziedzinę Gostyń Stary z młynem Skrobacz oraz 0,5 jeziora Zdbino. Jezioro to nabył uprzednio od Jonaty, Sławęty i Czesława Bródki, dziedziców w Mączlinie. W latach 1301-1302 Mikołaj występował w otoczeniu świadków, m.in. brata swego Mirosława, kasztelana z Bnina oraz Świętosława, syna Henryka i Gotwina - kasztelanów [zarządców dóbr gostyńskich?] i w 1303 roku Jaśka zwanego "provincialis Gostinensis".
W 1310 roku Wojciech z Gostynia, syn Mikołaja wojewody kaliskiego, odstąpił Konradowi z Műhlheim, mieszczaninowi z Wrocławia 12 łanów ziemi w Schwoytsch [k. Wrocławia]. W 1315 roku tenże Wojciech, dziedzic Gostynia, zatwierdza sprzedaż sołectwa we wsi Kozow [miejscowość niezidentyfikowana]. Wojciech, Mikołaj, Jasiek i Piotr, synowie zmarłego Mikołaja wojewody kaliskiego, odstępują bratu starszemu Jakubowi, dz. Głuszyny, scholastykowi katedry gnieźnieńskiej dobra Kiszewę, Mrzezino, Lubnię i Domanową Dąbrowę na Pomorzu, w zamian za spadek po ojcu w Wielkopolsce oraz za pewną sumę pieniędzy.
W roku 1337 komes Mikołaj, dziedzic Gostynia, syn zmarłego Wojciecha, nadaje miastu Gostyń Brzezie w użytkowanie, a wsie Czachorowo, Gola, Daleszyn, Pożegowo, Piąszyce, Drzęczowo, Smogorzewo, Grabonóg, Bodzewo, Podrzecze na wzgórzu, połowę Ziółkowa podporządkowuje sądom [prawa niemieckiego] odbywanym 3 razy w roku w mieście Gostyń. W 1342 roku tenże wraz z matką Anną nadają Janowi Krzywińskiemu łan wolny w Brzeziu z okazji trzymania do chrztu Piotra, syna Jana Krzywińskiego.
W 1339 roku komes Mikołaj Szymanowic wojewoda poznański, z zięciem Mikołajem, dziedzicem Gostynia zaświadczają o transakcji dokonanej między opatem lubińskim a mieszczanami z Gostynia. Mikołaj, dziedzic Gostynia zmarł w roku 1439. W tym samym roku zmarła też jego żona Mirosława. Dwa lata później zmarła Małgorzata, córka Mikołaja.
W dokumentach z lat 1393-1410 pojawia się Hinczka Wezenborg (Wezenborg, Wezenburg, Weszembork, Wrzembork, Wiszembork) z Gostynia, brat zmarłego Bartosza Wezenborga, wojewody poznańskiego, asesor sądu w Śremie (1399), w Poznaniu (1403), w Kościanie (1410). W roku 1393 tenże oraz synowie zmarłego Bartosza, pozwani zostali z dóbr Poniec i Gostyń przez Muszka, Żyda poznańskiego [o sumy wymienione] w posiadanym przez niego dokumencie. W tym samym roku pozwany był przed sąd o najazd zbrojny przez Pietrasza z Goli [k. Gostynia]. W 1394 roku Hinczka z braćmi i bratową, wdową po Bartoszu oraz jej synami pozwani zostali przez Sędziwoja [Świdwę z Szamotuł] wojewodę poznańskiego o 300 grz. [długu] i czynsz od tej sumy 30 grz. rocznie. W 1398 roku Hinczka ponownie występuje w sporze, tym razem z Kotarbą z Bukownicy. Dwa lata później tenże za wiedzą brata Potha [Boto?] Wezenborga i władz miasta Gostynia potwierdza przywileje sołtysa wsi Brzezie. W 1400 roku Hinczka pojawia się po raz kolejny w sporze o 40 grz. z Jakubem i Pioterem Góreckim z Górki [Miejskiej]. W tym samym roku tenże, przebywający w niewoli, pozwany przez Jana z Jarogniewic. W 1403 roku Hinczka Wezenborg przegrywa proces z Janem ze Strzegowej [powiat kaliski], któremu swego czasu zastawił Brzezie: Brzezie nadal ma pozostać w posiadaniu Jana; w latach 1403-1407 tenże występuje w sporze z Jaśkiem Krajewskim vel Janem Bodzewskim o 1/3 Bodzewa, którą Hinczka zabrał Krajewskiemu. W latach 1403-1405 Hinczka procesuje się z matką, żoną i bratem zmarłego Przecha z Zalesia [k. Borku], zabitego przez mieszczan gostyńskich, o 10 grz. jego majątku. W 1404 tenże w sporze z Michałem Krzekotowskim o konia i 40 grz.; w latach 1404-1405 w sporze z Pietraszem Golskim, który wygrał proces o 30 grz. z Podrzecza dla swej siostry Jarosławy; w wyniku końcowej ugody Hinczka ma zapłacić Pietraszowi 16 grz. W 1408 roku Hinczka procesuje się z Mikołajem z Będlewa o 2 beczki śledzi i 6 miar (talenta) oliwy.
W latach 1404-1405 Bartosz i Janusz synowie. zmarłego Bartosza [Wezenborga] wojewody poznańskiego, sami lub z matką prowadzą spory ze stryjem Hinczką o rozliczenia z opieki, m.in. o Gostyń i Poniec, o warunki ugody, o granice, o 14 000 [grz.] oraz o [zwrot] ksiąg i dokumentów (pro liberis [recte: libris] seu munimentis) dotyczących ich dóbr. W latach 1405 i 1416 ciż oddalają pretensje Halina Kąkolewskiego [z Kąkolewa k. Osiecznej] do 120 grz. [zapłaconych już przez ich byłego opiekuna Hinczkę?]. W latach 1405 i 1416 ciż w sporze z Mikołajem Pigłowskim o dług ich ojca. W roku 1406 Bartosz i Janusz wraz z matką procesowali się z Mikołajem z Lubiatowa o Dusinę i Daleszyn.
W 1407 roku Jan [z Królikowa, powiat koninski] kasztelan śremski zeznał, że Hinczka zapłacił za Janusza i Bartosza 60 grz. zgodnie z dokumentem, który był u Gałków. W 1408 roku ciż z matką przegrywają proces z Dobiesławem Grobskim o 20 grz. szkody, ponieważ nie ukarali złodzieja, który ukradł 20 grz. [w Gostyniu]. W 1408 roku Janusz i Bartosz weszli w spór ze Stachną wdową po Januszu [Sokołowskim] kasztelanie gnieźnieńskim i jej synem Bartoszem o Koźmin z przyległościami. W roku 1409 ciż sami procesują się z Mikołajem [Kokotem lub Kiczką] o Tursko [powiat kaliski]. W 1413 roku obaj bracia byli w sporze z Drogosławem i jego synem Sędziwojem [niezident.]. Dowodzili, że trzymali Gostyń, Poniec i Koźminek przez 3 lata, po tym, jak ich ojciec Bartosz podzielił się dobrami ze swymi braćmi. W 1415 roku ciż fundują ołtarz w kościele w Gostyniu. W dokumentach z lat 1416 i 1419 Bartosz i Janusz Wezenborgowie wymieniani są jako dziedzice Gostynia.
W latach 1407-1441 tenże Bartosz Wezenborg Gostyński s. Bartosza wojewody poznańskiego był asesorem sądu w Kościanie i w Poznaniu 1434-35, w latach 1432-1441 kasztelanem nakielskim. W 1407 tenże Bartosz w sporze z Fryczem Jutrosińskim i dziećmi zmarłego Janusza [Sokołowskiego], kasztelana gnieźnieńskiego. W 1412 roku tenże oraz Bartosz [Sokołowski, syn Janusza kasztelana gnieźnieńskiego] z Koźmina mają sobie nawzajem oddać wszelkie przywileje i dokumenty dotyczące ich dóbr; dokumenty należne drugiej stornie, a nie zwrócone będą unieważnione. W roku 1422 tenże pozwany przez Bartosza Sokołowskiego o 85 grz. i o dwa razy po 15 grz. szkody, ponieważ Gostyński nie spłacił długu Michałowi Żydowi z miasta Reichenbach [obecnie Dzierżoniów na Śląsku]; Sokołowski odmawia wwiązania [w dobra Gostyńskiego dla pokrycia tego długu?]. W 1408 roku Bartosz Wezenborg upomina się u mieszczan z Mosiny o 150 grz. z powodu [spowodowania przez nich w Gostyniu] pożaru. W roku 1410 zeznaje, że popierał w sądzie Kachnę Podrzecką, a w 1411 roku widzimy go w sporze z Mikołajem, sołtysem z Pożegowa [k. Gostynia]. W 1414 tenże jest w konflikcie sądowym z Czewlejem [Wyskotą] Miaskowskim o Krzemieniewo, które Bartosz trzymał w zastawie od Małgorzaty, żony Bawora [Wyskoty]. W 1415 roku Bartosz Wezenborg dowodzi w sporze z Mikołajem [Górką], że nie sprzedał wbrew woli kanclerza wsi Bronów; w 1417 roku tenże z Dorotą Pogorzelską [siostrą?] i Janem Botą [być może to osoba identyczna z Januszem Wezenborgiem] dochodzi praw bliższości do wsi Grabonóg [posiadłości Mikołaja Górki kanclerza poznańskiego]. W roku 1418 Bartosz Wezenborg nabył 1/2 Dusiny, w 1419 występuje w sporze z Pietraszem Golskim, a w 1420 roku z Mikołajem [z Bodzewa], pisarzem starosty generalnego wielkopolskiego i jego żoną o ślady w Bodzewie należące do Wezenborga i jego przodków od 33 lat.
W 1420 roku Bartosz Wezenborg zwolnił Sobka Żytowieckiego od płacenia poręki za Mościca ze Stęszewa, mimo że Sobek ręczył za Mościca na sumę 200 grz. W tym samym roku tenże wraz z Janem Głowaczem z Graboszewa [i Zbąszynia], Maciejem z Łabiszyna i Chwałem ze Strzelc [powiat kcyński] byli w sporze z Łazarzem, Wiktorem i Ickiem [Iczak] Żydami poznańskimi. W roku 1421 tenże pozwany przez Maternę z Pakości o 50 grz. długu i 50 grz. szkody, a siedem lat później w sporze z Femą z Daleszyna i Jadwigą Śremską: Bartosz dowodzi, że nie pobierały one czynszu 11 grz. szer. gr od kmieci z Brzezia, a Fema i Jadwiga zrzekają się swego zastawu w Brzeziu, dowodzą jednakże, że posiadają 2 dokumenty dwóch starostów generalnych wielkopolskich [z lat 1411-1428]. W 1428 tenże oraz Mirosław Sułkowski z Sułkowa z jednej strony, a Andrzej Kobyliński z drugiej zobowiązują się, że na poczet wzajemnych długów w wysokości 200 grz. (są to: cauciones fideiussorie inducte racione dotalicii) mają sobie nawzajem zrezygnować [części] dóbr: Bartosz w Daleszynie, a Mirosław w Sułkowie, każdy z nich z czynszem 10 grz. rocznie ze swej wsi na rzecz Kobylińskiego, natomiast Kobyliński na rzecz Bartosza i Mirosława we wsi Kobylin Stary i w mieście Kobylin. W latach 1428-1429 Bartosz Wezenborg był w sporze z Janem Korzbokiem z Zawady [k. Ponieca] o zboże wysiane przez Adama Szargaja (Szargana?) kmiecia (sołtysa?) z Brzezia [k. Gostynia]. W tych samych latach był w konflikcie z Mikołajem plebanem z Kcyni i jego krewnym: Adamem Żyrą z Tworzymirek o sumę 30 grz. i czynsz 3 grz. z Brzezia należny Adamowi Żyrze. W latach 1428-1429 tenże kilkakrotnie pozwany był przez Jarosława z Rozdrażewa [powiat pyzdrski], ponieważ nie uwolnił go od długów na rzecz Żydów kaliskich.
Bartosz Wezenborg, kasztelan nakielski z bratem Januszem sprzedają za 7 grz. Andrzejowi zw. Lasthka lub Lasszka, mieszczaninowi z Gostynia, łan wyjęty z ich folwarku (allodium), położony na wzgórzu między Gostyniem a wsią Brzezie wraz z łąką. Wspomniany Andrzej Lasthka, zwolniony został od robocizn, ma jednak dawać [swemu panu] czynsz roczny 1 grz. oraz 1 ćw. owsa i 4 kury, a dla plebani w Gostyniu 1 wiardunek tytułem mesznego i dziesięciny (poprzednio z tego łanu dawano dzies. snop.); na pastwiskach miasta Gostynia wolno mu paść 150 owiec. Widomo też, że Bartosz Wezenborg sprzedał z prawem odkupu Katarzynie żonie Szczepana (Stephanus) z Krajewic łany z karczmą w Bodzewie za 100 grz., a w 1435 roku kupił od Wojciecha z Podrzecza za 20 grz. cz. Podrzecza. Dwa lata później wiadomym jest, iż posiadał Pożegowo; na tej wsi Krystyn z Szelejewa ma zapisaną sumę 260 grz. W 1441 roku Bartosz sprzedał z prawem odkupu Jerzemu Chojeńskiemu [z Chojna k. Miejskiej Górki] część Daleszyna obejmującą 15 1/2 łana ziemi, karczmę oraz zagrodników i rybaka za 200 grz.
(cdn)

Lech MĘCZARSKI
 
 
 Powrót do strony głównej